Iedereen wordt wel eens overvallen door een vorm van paniek tijdens het autorijden. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren als een kind plotseling de weg oversteekt of bij een plotseling opkomende mist. Dit zijn echter incidentele gevallen. Een dergelijke aanval ben je ook snel weer vergeten.

Bij een paniekstoornis ben je echter erg vatbaar voor angstaanvallen en uitermate bang om opnieuw een angst- of hyperventilatieaanval te krijgen. Je raakt in paniek in situaties waar anderen doorgaans ontspannen blijven.  Symptomen bij een dergelijke paniekaanval kunnen o.a. zijn:

• Hartkloppingen, benauwd gevoel
• Tintelende of trillende handen
• Zware, slappe benen
• Gevoel van klem op de keel
• Duizeligheid
• Wazig zien
• Verkrampte maag
• Angst om controle te verliezen over zichzelf
• Gespannenheid

Je hebt de neiging om direct met deze “lichamelijke” klachten naar je huisarts te gaan. Achteraf blijf je vaak onzeker over wat je is overkomen.

Wanneer je een keer een dergelijke paniekaanval hebt gehad, ben je daarna extra alert op een eventuele volgende paniekaanval. Er ontstaat dus angst voor de angst. Je gaat bepaalde (verkeer)situaties vermijden of het werkt nog verder door, je durft zelfs niet meer autorijden!

Wanneer er in je leven een situatie ontstaat waarbij je je onprettig voelt, dan kunnen er eveneens angstgevoelens ontstaan.

Het gaat niet goed op je werk, je hebt het veel te druk, er ontstaan problemen thuis, je hebt relatieproblemen, je voelt je onzeker.

De hierbij ontstane gevoelens kunnen er voor zorgen dat je ineens ook tijdens het autorijden vervelende lichamelijke en/of psychische klachten krijgt.

Je durft ineens niet meer op de snelweg, terwijl je voorheen dagelijks de snelweg koos om naar je werk te gaan. Je gaat alternatieve routes bedenken, ook al kost deze route je veel meer tijd. De dagelijkse drukte op de weg wordt je te veel, terwijl je voorheen altijd in het drukke verkeer reed. En die tunnel waar je nu doorheen moet, voelt ineens erg beklemmend.

Kortom, autorijden wordt nu als belemmerend ervaren.

Een ongeluk kan een heel ingrijpende gebeurtenis zijn. Veel mensen hebben daarna vaak te maken met angst.

Deze angst kan soms ook later beginnen, bijvoorbeeld maanden na het voorval.

Maar ook bij de veroorzaker van een ongeluk kan een trauma ontstaan. Als “dader” hoef je vaak niet op medeleven te rekenen. Je schuldgevoel tast je zelfbeeld aan en maakt je onzeker. In beide bovenstaande gevallen ben je bang dat je weer bij een ongeval betrokken zult raken.

Bijna iedereen heeft het moeilijk met het verwerken van een ongeluk. Je kunt er zelfs een trauma mee oplopen.

In het begin zul je je na het ongeluk eerst schrikachtig en voorzichtig weer in het verkeer wagen. Na verloop van tijd zullen deze problemen meestal verdwijnen en kun je geleidelijk aan weer je dagelijks leven oppakken.

Maar het kan ook anders verlopen. Je kunt, zelfs al zit je niet achter het stuur, vervelende lichamelijke en psychische problemen tegenkomen. Je gaat er over dromen, je ziet regelmatig het ongeluk weer opnieuw voor je, bij het horen van sirenes raak je helemaal in paniek, je wilt beslist niet meer langs de plek des onheil rijden enz.

Heb je een periode van stress of neerslachtigheid, dan zul je ook vatbaarder zijn voor een trauma. Zijn er in je verleden ook vervelende gebeurtenissen geweest, dan kan dit ongeluk net de bekende druppel zijn. Ook iemand die getuige is geweest van een ongeluk, kan hiervan getraumatiseerd raken.

Het kan zo zijn dat bovengenoemde problemen zich pas na een halfjaar openbaren.

Wanneer je tijdens een ongeluk op de bijrijdersstoel zat, kun je even getraumatiseerd raken als de chauffeur. Misschien zelfs nog wel erger, omdat jij eerder in de gaten had wat er gebeurde. Je voelde je op dat moment machteloos.

Het meemaken van een ongeluk kan je leven drastisch veranderen. Je bent/wordt prikkelbaar, je werk valt je zwaar, je hebt moeite je te concentreren, je krijgt slaapproblemen en raakt oververmoeid.

Je kunt last krijgen van hyperventilatie of paniekaanvallen en je begint wazig te zien. Vaak heb je zelf op dat moment niet door waar deze vervelende gevoelens vandaan komen (het ongeluk is immers al lang geleden gebeurd).

Voorkom dat een trauma je leven gaat beheersen en zoek dus hulp!

Faalangst kan voorkomen ten gevolge van perfectionisme, gebrek aan vaardigheden, weinig zelfvertrouwen, rijden in complexe verkeerssituaties, agressie in het verkeer, overgevoeligheid voor verwachtingen van anderen en concentratiestoornissen.

Faalangst geeft spanning en leidt bij menigeen tot onderpresteren, een gevoel van overbelast te zijn. Je begint een hekel aan autorijden te krijgen en je wordt steeds gevoeliger voor foutjes. Er ontstaat soms een aarzelende, afwachtende of houterige rijstijl. Het kijkgedrag in de auto verloopt dan verkrampt.

Je vermijdt dan graag moeilijke situaties en laat het liefst een ander rijden. Het gevolg is vaak dat je nog meer routine verliest en steeds banger wordt om aan het verkeer deel te nemen.

Je leert pas autorijden als je je rijbewijs hebt behaald. In het begin ben je vaak nog wat onzeker. Door vaak in de auto te stappen, zal dit steeds beter gaan.

Het kan echter ook zo zijn dat je op latere leeftijd wat twijfelachtiger dan vroeger achter het stuur zit. Je verliest dan wat aan routine waardoor er onzekerheid kan ontstaan.

Ook wanneer je een poos niet rijdt, zul je wat vaardigheid in het autorijden verliezen.  Het komt regelmatig voor dat één persoon de auto bestuurt, terwijl de ander er altijd naast zit en langzamerhand zijn/haar vaardigheid kwijt raakt.

Routinegebrek ontstaat ook vaak bij ouderen. Soms ligt de oorzaak ook bij lichamelijke ongemakken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een slechter wordend gezichtsvermogen. Bij routinegebrek voelt men de behoefte om op een veilige manier de routines eigen te maken. Het gaat dan niet alleen om praktische tips, maar ook om het verkrijgen van zelfvertrouwen.

Een aantal extra coachingslessen kunnen dan wellicht al een oplossing zijn.

Het kan zijn dat je als chauffeur de rust zelve bent, maar dat je  overmatige angst ervaart als je bijrijder in de auto zit. Je kunt angst hebben doordat je geen vertrouwen hebt in de rijstijl van de chauffeur. Deze angst hoeft niet onterecht te zijn. Het kan ook zijn dat je je naast weinig chauffeurs veilig voelt. Je voelt je gespannen en onveilig. Bijrijdersangst kan ook voor de chauffeur zelf irritant zijn.  De chauffeur bemerkt je manier van gespannen reageren en vindt dit onprettig. Vooral bij naasten kan dit nogal eens tot ruzie en onmin in de auto leiden.

Angstige bijrijders zijn ruwweg in twee groepen te verdelen. Het kan zijn dat je zo angstig bent dat je je ogen in de auto nauwelijks open durft te doen. In dat geval behoor je tot het vermijdende type. Het kan ook zijn dat je intensief met de chauffeur mee aan het kijken bent. Dan behoor je tot het controlerende type.

Voor beide typen bijrijdersangst is het belangrijk om een andere  omgangsvorm aan te leren en weer vertrouwen terug te winnen.

Indien je als bijrijder betrokken bent geweest bij een ongeval of traumatische gebeurtenis, lees dan verder bij: